قم - این روزها نام روستای "فردو" به دلیل اینکه برای تأسیسات جدید هسته ای کشورمان در حوالی قم انتخاب شده است، در صدر اخبار جهانی بویژه خبرگزاری ها قرار دارد، به طوری که شاید بتوان گفت : فردو، روستایی است که یک شبه جهانی شد.

"فردو" طی روزهای اخیر به یکی از پرجستجو ترین کلمات در سرویس ها و موتورهای جستجو گر شبکه جهانی اینترنت تبدیل شده و افکار عمومی به دنبال آشنایی با این منطقه از ایران اسلامی است.
اما انگیزه مسوولان کشور از انتخاب این نام برای تاسیسات جدید هسته ای به این مسئله باز می گردد، روستایی که اهالی آن از حامیان بی غل و غش نهضت امام خمینی(ره) هستند و به همین خاطر بیشترین تعداد شهید را در میان روستاهای سراسر کشور در طول جنگ تحمیلی تقدیم ملت ایران نمودند.
"فردو" با تقدیم 151 شهید، پر افتخارترین روستا از این حیث است و نامگذاری این سایت جدید هسته‌ای نیز به همین دلیل بوده است تا افتخارآفرینی مردم دلاور این خطه و ایثارگری شهدای بزرگوار آن پاس داشته شود، اگرچه تاسیسات ایران در این منطقه قرار ندارد.


این روستای صعب العبور و کوچک از توابع بخش "کهک" شهرستان قم است در 15 کیلومتری جنوب شرقی کهک و 47 کیلومتری جنوب شهر قم قرار دارد و از جنوب غربی به کوه چال، از جنوب شرقی به کوه عبدالوهاب و از شرق به کوه سلطان سعید شاه محدود می شود.
فردو در محدوده کوهستانی جنوب شرقی کهک استقرار یافته و ارتفاع آن از سطح دریا در حدود 2070 متر است و اقلیمی معتدل و کوهستانی دارد. آب و هوای آن در بهار و تابستان خنک و مطبوع و در زمستان سرد و خشک است. رودخانه فصلی فردو در شرق روستا جریان دارد.


این روستا، پیشینه تاریخی طولانی دارد. بنای امامزاده بسوره (باوره) در حوالی روستا و همچنین امامزاده ای در داخل روستا قدمت این روستای کوهستانی را نشان می دهند. قدمت این زیارتگاه ها به دوره صفوی می رسد.
مردم روستای فردو به زبان فارسی و با لهجه محلی سخن می گویند مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند.
الگوی معیشت و سکونت بر اساس نتایج سرشماری سال 1375 روستای فردو در حدود 1113 نفر جمعیت داشته که در سال 1385 به 938 نفر کاهش یافته است و بالاترین رقم مهاجرت اهالی آن به علت ادامه تحصیل فرزندانشان است.
درآمد اکثر مردم روستای فردو از فعالیت های زراعی و دامداری تامین می شود. گروهی از مردم روستا در امور خدماتی و تولید صنایع دستی اشتغال دارند. در روستای فردو، پرورش زنبور عسل نیز رواج دارد.
باغداری در روستا رونق دارد و انواع میوه ها مانند گردو، فندق، گیلاس، بادام، هلو و سیب از محصولات باغی آن است. مراتع سرسبز و حاصلخیز اطراف این روستا رونق دامداری را موجب شده و انواع لبنیات در آن فرآورری می شود. زنان روستای فردو در کنار فعالیت های زراعی و دامداری به بافت انواع قالی، زیلو و گلیم می پردازند.
روستای کوهپایه ای فردو بافت مسکونی متراکم دارد. خانه های روستا برای غلبه بر شیب طبیعی زمین و امنیت بیشتر در کنار یکدیگر و اکثراً در یک طبقه و به ندرت در دو طبقه با سقف های مسطح ساخته شده اند.
کوه برف انبار در فاصله 12 کیلومتری روستا قرار دارد و با چشم اندازهای بسیار زیبا گردشگران طبیعت دوست را به سوی خود جذب می کند. سطوح کوه در فصل زمستان از برف یکپارچه سفید پوش می شود و جلوه ای بسیار تماشایی می یابد.
غار "سالمستان" یکی دیگر از جاذبه های طبیعی این روستاست. که در فاصله 5/8 کیلومتری قرار دارد. این غار مورد توجه غار نوردان و فضایی برای به گذران اوقات فراغت است.
مزرعه "وسف" از مزارع وسیع سرسبز و از جاذبه های طبیعی و تفرجگاه های اطراف روستا است.
آرامگاه امامزاده فردو، بقعه ای ساده و کوتاه است که در بالای تپه ای کوچک و میان گورستان روستا قرار دارد. این آرامگاه را مدفن شش تن می نامند. در برابر در ورودی بقعه، یکی دو سنگ قبر کوچک با تاریخ های 1027 و 1150 هجری قمری و درون گورستان، چند سنگ قبر کهنه از جمله دو سنگ بزرگ از قرن یازدهم هجری قمری دیده می شود. لکن بنای امامزاده چندان قدیمی نیست. امامزاده فردو، مورد احترام مردم روستای فردو و روستاهای پیرامونی است.
بنای امامزاده بوره (باوره)، در 8 کیلومتری روستای فردو در مزرعه باوره واقع شده است. این بنا شامل دو بقعه است که در هر بقعه، دو امامزاده به نام های شاهزاده محمد و حسین، حلیمه خاتون و زینب خاتون از احفاد امام موسی کاظم (ع) مدفون شده اند. گفته می شود عملیات احداث تأسیسات جدید غنی سازی اورانیوم ایران چند سال قبل در این روستا آغاز شد .
این سایت، فضای کافی برای استقرار حدود 3 هزار سانتریفوژ غنی سازی اورانیوم را دارد که می تواند هم برای تولید اورانیوم غنی شده مورد نیاز برای تهیه سوخت نیروگاه‌های هسته‌ای مورد استفاده قرار گیرد. این تعداد سانتریفوژ بسیار کمتر از ده‌ها هزار سانتریفوژ لازم برای تولید مقادیر صنعتی اورانیوم غنی شده در سطوح پایین است که مورد نیاز برای نیروگاه‌های هسته‌ای به شمار می رود.
بر همین اساس، بیشتر بخش‌های زیر ساختی این تأسیسات جدید غنی سازی تکمیل شده است. با این حال، هیچ سانتریفویژی در این مرکز نصب یا راه اندازی نشده و هیچ مواد هسته‌ای نیز داخل آن نشده است.
آژانس بین المللی انرژی اتمی 21 سپتامبر نامه‌ای از ایران دریافت کرد که در آن اعلام شده است در این تاسیسات نیز مانند تاسیسات نطنز، اورانیوم تنها تا 5 درصد غنی سازی خواهد شد که این میزان برای تامین سوخت هسته‌ای مناسب است.
نماینده ایران در آژانس بین المللی انرژی اتمی گفته است بازرسان آژانس سوم آبانماه سال‌جاری می توانند از این تاسیسات بازدید کنند.